Kiedy możliwy jest przewóz osób bez licencji?

Kiedy możliwy jest przewóz osób bez licencji?

Dość zawiła konstrukcja prawna regulująca prowadzenie działalności w obszarze przewozu osób poprzez różnorodne wymagania może przełożyć się na ich nieprawidłowe dopełnienie. Warto sprecyzować, że dotyczy ona realizowania transportu drogowego w formie regularnej, specjalnej, wahadłowej i okazjonalnej. Zatem pytanie: „Kiedy jest możliwy przewóz osób bez licencji?”, nabiera szczególnego znaczenia w świetle obowiązujących przepisów. Jest ważne także ze względu na wzrost popularności korzystania z aplikacji w ramach „Sharing Economy” (Gospodarka Współdzielenia). Ich zadaniem jest w prosty i szybki sposób skojarzenie osoby potrzebującej transportu z dysponentem właściwego pojazdu i wykonywanej nim odpłatnej okazjonalnej usługi przewozu. Musimy zdawać sobie sprawę, że tylko w określonych przypadkach możliwe jest wykonywanie przedmiotowych czynności bez licencji.

Czym więc jest przewóz okazjonalny osób?

Można pokusić się o krótką definicję, że jest usługą wykonywaną pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (art. 5b ust 1. pkt 2 w zw. z art. 5c ust. 1 Ustawy o transporcie drogowym). Realizowany jest zgodnie z ich potrzebami, a więc bez stałego rozkładu jazdy – zarówno na terenie Polski, jak i w ruchu międzynarodowym. Jednakże wykonujący usługę transportową nie tylko podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku od osób fizycznych), ale także obowiązkowi dysponowania odpowiednią do zakresu działalności licencją. Mamy zatem do czynienia z czynnościami podlegającymi Ustawie z dn. 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Z 2016 r. poz. 1907 z późn. zm.) i wykonywanymi w nieustalonych odstępach czasu i trasach.

Pod pojęciem okazjonalnego przewozu osób zgodnie z art. 18 ust. 4b Ustawy o transporcie drogowym funkcjonuje również możliwość wykonywania usług transportowych:

  • pojazdem zabytkowym bądź osobowym przystosowanym do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (pojazd musi stanowić wyłączną własność usługodawcy lub jest przedmiotem podjętego przez niego leasingu),
  • osobiście przez usługodawcę lub zatrudnionego przez niego kierowcę,
  • na podstawie zawartej w formie pisemnej umowy (w siedzibie świadczącego usługę),
  • po ustaleniu i uiszczeniu opłaty ryczałtowej za przewóz (bezgotówkowo lub gotówką płatną w siedzibie usługodawcy).

Również w tym przypadku i zgodnie z Ustawą o transporcie drogowym (art. 5b ust. 1 pkt 1 oraz art. 5b ust. 1 pkt 1) działalność tego rodzaju wymaga posiadania adekwatnej licencji.

Usługa transportowa taksówką to także okazjonalny przewóz osób

Usługodawcy nieobjęci wyżej wymienionymi warunkami a wykonujący okazjonalną usługę transportową pojazdem osobowym konstrukcyjnie dostosowanym do przewozu (nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą) mają obowiązek uzyskania licencji na taksówkę. A więc spoczywa na nich konieczność właściwego oznakowania samochodu, uzupełnienia w określone wyposażenie oraz wykonywania jego okresowych przeglądów. Warto przy tym zwrócić uwagę na fakt, że władze gminy liczącej więcej niż 100 tysięcy mieszkańców mogą podjąć uchwałę o obowiązku ukończenia stosownego szkolenia wraz ze zdaniem egzaminu ze znajomości ukształtowania terenu, rozmieszczenia na nim zabudowy, dróg, a także przepisów prawa właściwego dla danej miejscowości bądź jej wydzielonego obszaru. Dzieje się tak, ponieważ licencja wydawana jest nie tylko na konkretny pojazd, ale również na określony teren. Co to oznacza? Przede wszystkim brak możliwości realizacji usług przewozu osób poza wskazanym w licencji obszarem. Chyba że dane zlecenie pochodzi od petenta zamieszkującego inny okręg miejscowości oraz podczas drogi powrotnej – wtedy dopuszczalne jest ich świadczenie.

Licencje na okazjonalną usługę przewozu osób (7-9) – uwarunkowania

Ubiegający się o uzyskanie licencji dysponenci samochodów przeznaczonych do przewozu maksymalnie 9 osób (wraz z kierowcą) muszą legitymować się prawem jazdy kat. B, a także ważnym orzeczeniem w zakresie ogólnego stanu zdrowia oraz pozytywnym badaniem psychologicznym. Ponadto winni charakteryzować się nieposzlakowaną opinią i sytuacją finansową umożliwiającą prowadzenie działalności w zakresie transportu drogowego. Obok bezwarunkowej licencji na transport okazjonalny koniecznością jest przestrzeganie określonych zakazów:

  • umieszczania na dachu samochodu lamp i innych urządzeń sygnalizujących charakter prowadzonej działalności,
  • stosowania taksometru,
  • umieszczania na pojeździe wszelkich treści ujmujących nazwę przedsiębiorstwa, dane teleadresowe i internetowe.

W przypadku uzyskania licencji wspólnotowej umożliwiającej realizację usług transportowych w UE skutkuje to możliwością wykonywania przewozów osób również na rynku krajowym bez konieczności ubiegania się o zezwolenie we właściwym dla miejsca siedziby organie. Realizowanie usług płatnych w okazjonalnym przewozie osób bez wymaganej licencji może skutkować dość wysokimi karami pieniężnymi nałożonymi przez ITD.

Przewóz osób bez licencji

Aktualny stan prawny dopuszcza możliwość przewozu zarówno osób, jak i rzeczy bez wymaganej licencji w określonym przypadku tj. na potrzeby własne danego podmiotu, a więc czynności okazjonalne stanowiące pomocniczą rolę dla prowadzonej działalności. Oczywiście po spełnieniu określonych warunków:

  • pojazd samochodowy wykorzystywany do przewozu jest własnością prowadzącego działalność,
  • osobą kierującą jest właściciel pojazdu lub uprawniony do tego pracownik,
  • rzeczy przewożone stanowią własność podmiotu lub zostały sprzedane, wynajęte, wypożyczone,
  • przewożone osoby to pracownicy i ich rodziny,
  • przewóz zgodnie z prowadzoną działalnością nie obejmuje zakresu usług turystycznych.

Ponadto bez stosownego zezwolenia możemy wykonywać przewozy osób na obszarach dotkniętych klęską żywiołową lub w przypadku zaistnienia istotnych zakłóceń w realizacji przewozów np. przez kolej (wymagane jest w takiej sytuacji zawarcie pisemnego porozumienia i zgłoszenie tego faktu do właściwego organu).